Человек - как роман: до самой последней страницы не знаешь, чем кончится. Иначе не стоило бы и читать...

Евгений Замятин «Мы»


ek  вк  brest-kult  

VideoHosting 

Барысюк Васіль

         Васіль Пятровіч Барысюк. Нарадзіўся 16 чэрвеня 1976 года ў вёсцы Малыя Корчыцы Кобрынскага раёна. У 1998 годзе скончыў філалагічны факультэт Брэсцкага дзяржаўнага універсітэта імя Пушкіна. Працуе ў тэлерадыёкампаніі “Брэст”, на радыё.
       Вершы друкаваліся ў абласных і рэспубліканскіх перыядычных выданнях, штотыднёвіку “Літаратура і мастаціва”, часопісах “Першацвет”, “Маладосць”, “Дзеяслоў”, а таксама ў шэрагу калектыўных выданняў: “Берасцейскія карані”, “Дзядзінец”, “Анталогія маладога верша”, “Жырандоля”, “І нараджалася слова” і іншых.

 

 


   ***
Бясконцасць чалавечага жыцця
душу ўстрывожыць трапяткой надзеяй.
Пачатак ёсць і знойдзецца працяг,
і цень смяротны без ахвяр змарнее.

У шматгалоссі дзіўнай цішыні
не згасне плынню першая крыніца,
збягуць у чалавечнасць ночы, дні,
а сэрца ўсё не перастане біцца.

   ***
Вечар. Дзеці йдуць дамоў са школы.
Села сонца на бляшаны дах
і глядзіць на горад невясёла,
не гарэзіць у старых лістах.

Восень шчэ стаіць на раздарожжы,
але ўжо яе вядомы шлях.
І няпэўнасць болей не трывожыць
жураўліным поклічам здаля.

Стомленасць у галасах і промнях,
сцішанасць пануе на душы –
вось такім бы гэты свет я помніў,
на другім каб давялося жыць.

Сонца ўжо схаваць паспела хмарка.
Дзеці перасталі гаманіць.
І злятае долу лісцік шпарка,
каб застацца толькі ў гэтым дні.

   ***            
Восені небакрай
я пераходжу ў брод.
Літасці не чакай
пошасці пасярод.

Хай будзе так, як ёсць,
будзе ўсё роўна лепш:
скончыццца маладосць,
а застанецца верш.

Хай нечытаны сам,
стане ён толькі мой –
сцішаным галасам
выпадзе супакой.

Вырасце на раллі
новае нешта з нас.
Добра, што мы былі,
кепска, што толькі раз.

   ***
Гадзіннік марыць на сцяне,
на кухні гаспадарыць маці,
ад печы цёплы дух па хаце,
і поўня свеціцца ў акне.

А я – маленькі чалавек –
дзіўлюся рэчам таямнічым,
што да сябе так вабна клічуць
і сеюць мроі ў галаве.

Не бачыць маці: любы сын
ужо спакушаны дарогай,
душа ад звыклага, зямнога
імкне за рэчкі і лясы...

Калі ж, не спраўдзіўшы гульню,
абломіць сын слабыя пёркі
і здасцца свет чужым і горкім –
пакліча дух таго агню,

дзе рупна гаспадарыць маці.
І зноў утульна стане ў хаце,
гадзіннік стрэлкі варухне –
і мара крылы развіне...

   ***

Згарэла ноч у лямпе матылём –
і ранак на паліцах кніжных
жывым гуллівым ценем лёг:
Гарыць на Запавеце Новым крыжык.

Гадзіннік зноў адлічвае грахі.
З паўзмроку выпаўзаюць рэчы,
і сэрца з грукатам глухім
няўмольна разбіваецца аб вечнасць.

А ў вокны ўжо глядзіцца іншы свет –
зноў пачынаецца нанова
адзіны чалавечы запавет,
забыўшыся на выпадковасць словаў.

   ***

Зноў месяц, рака і туман
вучаць мяне маўклівасці.
Паводкай сплывае зіма.
Дорыць самота міласцю.

А вецер новага дня,
нават яшчэ нябачнага,
галлё ліхаманкава ўзняў,
спуджаны першымі качкамі.

І раптам выходзяць з вады
дрэвы на самым досвітку.
Чапляючыся за ствалы,
плынню на захад зносіцца

мінулае: ночы і дні,
некім ці мной пражытыя.
І радуюцца акуні,
ранкам спакойным сытыя.                                                                

   ***
І толькі так – з гадамі разумееш,
што ўсё было атрымана ў крэдыт,
і не ў дзіцячых кніжках бармалеі –
наўкол цябе праз аднаго – бандыт.

І кожны хам з апломбам і прыгожа
распавядае пра грахі твае:
яго працэнты, тэрміны трывожаць,
асноўны доўг спакою не дае.

Ты вінны ўсім – і кожны спаганяе:
штуршкі ў хадзе, падрэзкі на аўто…
Нарэшце думка праз гады (жывая!),
што ўсе яны – ніхто, а ты – нішто. 

Нішто? І з гэтым трэба жыць? А трэба.
Зруйнуецца стары трывалы свет.
Хай ні вады, ні хлеба…
Будзе неба.

На небе – Бог.
Пад Богам – чалавек.

   ***
Калі ўначы ад сплеценага цела
Імчыць цвярозасць думкі ашалела
І крышыцца свядомасці шкілет,
Калі агнём пякельным ачышчэння

Ўліваецца дабра і зла насенне
З надзеяю, што ўсё стрывае белы свет
І абярэ найлепшае рашэнне,
Разбіўшы на чатыры часткі сілуэт,

Другім і першым дорачы найменні,
Для існавання ў прывідным імгненні
З жаданым выракам у ім пакінуць след –
Тады спужаўшыся сябе, нясмела,
Іх душы ўпершыню пакінуць целы.

     Ноч нараджэння Хрыста

Ноч і банальны ліхтар за акном.
Нізкая столь забівае натхненне.
Крокі пакінулі стомлены дом –
                                                    сненне
ўпала маё ў беспрытульную ноч:
некага там – на марозе – калечыць.
Стогне адчайна ліхтар: не суроч,
                                                    вечнасць
творыць сябе з гэткіх частак малых,
робіцца значнай і непазнавальнай,
хоча застацца галоўнай для ўсіх
                                                     тайнай
цемра звычайная здолела стаць,
добрым святлом нечакана ўваскрэснуць.
Ноч. Сёння ноч нараджэння Хрыста.
                                                      Песні.

       ***
Поначы ў гэтым горадзе
можна сутрэцца з мінулым,
толькі сабе падораным,
з тым, пра якое не чулі,
з тым, што было найпершае –
без усяго на прыкмеце.
Праўдаю самай лепшаю
сненне табе назавецца.
Памяць малюе здрадліва –
марна падлічваць прыступкі
там, дзе яшчэ не падалі
крокаў хлуслівыя гукі.
Стомлены час памыліцца,
зблытае ўсе вымярэнні.
Не разбярэш кірыліцы –
і сам сябе ты сустрэнеш
недзе на цёмнай вуліцы,
ветліва скажаш “Дабранач”.
Ён на цябе прыжмурыцца:
пэўна, сустрэліся рана.
Толькі на самым досвітку
цені з’яўляцца зноў будуць –
свой станеш клікаць посвістам,
згодны хаця б на прыблуду.
Потым – разлік з фартунаю.
Варта было б азірнуцца.
Можна сустрэць мінулае –
Толькі б змагчы размінуцца.

       ***
Радасна – навылёт –
б’юць непрыемнасці.
Сэрца сваё жылёё
б’е да ўзаемнасці. 

Скончацца ўсе мальбы –
выдыхні зморана.
З большага, так і быць,
будзе паўторана.

Каб абы-як не нёс
словаў намоленых,
кожнаму выдасць лёс
штосьці няўмольнае.

       ***
Сагрэты ўласным уяўленнем
засне наш вечар у кутку.
Накрыецца ад лямпы ценем,
пад голаў пакладзе руку – 

і будзе сніць сабе былое:
агонь лучыны, калаўрот..
І мы, нябачныя, з табою,
як нашых продкаў эпізод.

У іншай хаце, іншым свеце,
пры меншай хуткасці жыцця,
ды з большым плёнам у Сусвеце,
дзе мы – імгненне і працяг...

       ***
Сарвецца вецер з дахаў птахам
скупой сняжынкай да шчакі
зіма прылашчыцца. Як плахай
на храм апусцяцца гракі.

І жабракі паднімуць вочы,
не апусціўшы вецця рук,
а з неба нехта й не захоча
адвесці позірк зноў у брук,

дзе пыл, паперчыны, абутак,
на розны густ, ды звыклы пах,
жывуць па распарадку сутак
у састарэлых гарадах.

Паветра ў цэнтры спрэсавана
прасторай, часам, мітуснёй.
Тут багна. Горад не падманны,
дзе вязне крок на маставой 

ад тысячаў слядоў і ценяў,
што праз стагоддзі не сыйшлі
і спажылі тваё імгненне,
і засталіся на зямлі.

І горад подых твой падзеліць
на ўсіх: хто будзе, быў і ёсць.
Задыханы і ацалелы,
ты ўжо не назавешся: “Госць”.

       ***

Халодная імгла зімы найноўшай
з-пад ліхтароў сыходзіць не спяшаецца,
яна шыпіць. А мы трываем моўчкі,
як быццам бы ад сэрца адрываючы
магчымасці пабыць у днях няўжытых,
начах, нікім не звезеных на сметнікі.
За час трывання зледзянелі пліты,
дзе мы ступалі вечарамі летнімі,
падэшвамі мілуючы каменне.
Цяпер там люстраная гладзь павінна б быць.
Але не так усё: на вулках – цені,
што снег, і лёд, і соль смакуюць фібрамі
няўласных душ. Стваральнікі ландшафта
з паперак, сну, бутэлек і нявернасці
шукаюць слова – адпаведнік “заўтра”,
каб шыльды памяняць на золку ў Берасці
і фарбай вочы жыхарам расчысціць –
не Мухавец, убачаць Буг яны
з ваколіцы старога гарадзішча,
схаваўшыся па плечы ў бур”яны,
а па калені ў снег, як пакаленне
таемных продкаў, значных невядомасцю,
што адпусцілі лодкі на імгненне,
не здолеўшы адплыць у вечнасць поўнасцю.

       ***
Шэрым туманным ранкам
буду тваім каханкам.
Цёплае цела вабіць.
Гэта напраўду?
Мабыць…

Хто ж усталюе меру
ўласнаму недаверу?..
Вось і шукаюць двое –
кожны ў сабе спакою. 

     Восеньскі вечар у Берасці

На гэтых вуліцах знянацку
свае ўспаміны сустракаю:
банальнае, але юнацтва –
люблю, пакутую, кахаю…

Як насланнё тых дзевяностых:
Каму – разборкі, мне – натхненне
і лік – не гамбургскі, а просты.
Прайшлі гады – набыткаў жменя:

ні хаты ўласнае, ні справы,
сяброў няма, не стала вершаў
і нават мар пра мары славы.
Я не найгоршы, не найлепшы.

Мой страх аплочаны штодзённы
па найвялікшаму з тарыфаў:
быць не сабой, а толькі клонам,
і некрыжовы шлях сізіфаў…

Я сам уражаны не мала
такім жахлівым пералікам
і ў якасці самавандала
павінен бы сыходзіць крыкам.

Але ступаючы па лісці,
што з нараджэння і да скону
жыве тым ладам, што й калісьці,
адным кіруецца законам,

я ведаю, што ўсё магчыма,
што ўсё цудоўна і дарэмна.
Маё юнацтва за плячыма –
маё то крылле, то бярэмя…

       ***
Быў на радзіме і ўночы,
страціўшы сненне зусім,
думаў: ну хто насурочыў
нам неабходнасць радзім?
Дабра жывецца замежным
людзям, што кінуўшы ўсё,
новых шукаючы межаў,
іншае ладзяць жыццё:
лёгка ў прасторы і часе –
гэта дакладны разлік,
гарантаванае шчасце –
хутка ісці на зямлі.
Колькі такіх тут было ўжо:
скінуўшы роду ярмо,
кожны збіраўся прадоўжыць,
толькі што скончыць не мог,
і ў асаблівыя ночы,
страціўшы сненне зусім,
трызніў: ну хто насурочыў
нам неабходнасць радзім.

       ***
Доўга дотык выпадковы
ўспамінаецца далонню.
Долу вочы. Каляровы
дзень, прысеўшы на балконе,
падміргне на развітанне –
і растане. Перакуліць
вечар фарбы, і не стане
дзіва вераснёўскіх вуліц,
дзе твая далонь ніколі
не сустрэнецца з маёю:
я шукаю толькі болю.
Ён павінен супакоіць
безвыходнасць адзіноты,
ненадзейнасць існавання,
палахлівы прагны дотык
і – забытае – чаканне...

       ***
Захілі мяне ад сцюжы:
ён суровы – гэты снежань.
Ён зіме адной належыць,
маразам і цемры служыць…

Захілі мяне ад скрухі:
дзень – кароткі, цень – даўжэзны,
на вакне вазончык чэзлы
праклінае завірухі…

Захілі мяне ад болю:
снег і вецер слепяць вочы…
Я прашу – ніхто не хоча
ратаваць мяне з няволі.

Толькі час зіму пужае
і знішчае штохвілінна –
шлях няўмольны і бязвінны.
Неадчайны, я чакаю.

       ***
Злая самота
трахае ўпотай
мозг і нутро.
Сотні дарог
зніклі за дротам:
ён з пазалотай,
а не збярог
быццам сяброў.

Злая самота
б’е з кулямёта
над галавой.
Пуста за мной.
Перад – турбота,
побач – балота,
разам – двубой:
быццам канвой.

Злая самота
нішчыць ахвотна:
ты ці не ты,
паліць масты.
Дотык дрыготкі
злое самоты...
Стыне матыў.
Гэта – не ты.
Быццам, не ты.

       ***  
Змярканне ізноў пачынаецца…
А мы ў гэтым дні – ці былі?
Ніколі нішто не змяняецца
на гэтай няпэўнай зямлі.

І ўчынкі, і мары звяраюцца
з сітэмаю каардынат,
што толькі у адзінак збываецца –
звычайна, стагоддзі назад.

Такія прывязкі мізэрныя –
да часу і да бунтароў:
інакш не бывае ў знявераных,
зняможаных неўладароў.

Шаленства! Мы – толькі прыгонныя!
Праз сотні гадоў прарасло
здагадкай гаротна-галоднае
нікім не забытае зло.

І вось ужо лёсам зламаная
істота брыдзе ў небыццё…
Але ж нараджэнне давала нам
надзею на проста жыццё.

Няўжо яна болей не вернецца –
усмешкаю, цёплай слязой?
…Дай, Божа, ізноў абнадзеіцца,
будзь побач, хоць побач, са мной…

       ***  
Зноў жнівень сапсаваны навальніцамі,
а ўсё адно ілюзій захавальнік –
самлелы пад кароткімі спадніцамі,
старанна-віртуальны назіральнік.

І сапраўды, ніяк не зменяць сутнасці
ні стройнасць ножак, ні сумбур бялізны,
бо нават у дажджы эфект прысутнасці:
падорыць памяць грукат па карнізах,

і страсць, і млосць спякотнай блізкасці…
А смак адзін – уласная харызма.
Адценні й водары – не доказ існасці,
адно на вуснах ёсць салёны прысмак.

       ***
Балюча стамлёнае сэрца
ідзе да канца.
Дзень, месяц, год.
Мы знікнем.
А ўсё – застанецца.
І добра,
што не наадварот.

       ***
Калісьці, глянуўшы на месяц,
ён быў метафарамі поўны:
вядома, там не сто, не дзвесце,
але на вершык – безумоўна.

Ляцелі шчодра параўнанні,
спыняўся час у задуменні…
Блукалі іншыя ў тумане –
шукалі каліўца натхнення.

Ды ўсё змяняецца на свеце:
sic transit вершы і жанчыны –
а больш нічога аб паэце
і ўспомніць будзе немагчыма.

       ***
Кніга ці меч у ножнах –
абрынецца ў нябыт кожны –
і ад жнівеньскай пожні
нічога не забаліць.
Нават застанецца калі
словам ці справаю на зямлі.

Хтосьці быў недасяжна вольны,
хтосьці лепшы, а нехта роўняй
у садах, што заліты поўняй,
і праліваюцца цераз край,
так што слядоў не шукай…
Грай жа музыка, грай!

Дзе ты і што – не ўцяміць;
мінулае – толькі памяць:
паверыш – усё запляміць
і выкіне на расу…
Да ранку яго нясу,
а там – усё пад касу…

       ***
Кожная галінка
снегам аблеплена,
як жывая душа
целам.
Куды ж
потым
сыходзяць душы?

       ***
Неабароненасць прыкмет,
неўсталяванасць межаў –
пакінула ганебны след
вайна, што не належыць

камусьці болей аднаму
з насельнікаў эдэму…
Шал заганяецца ў турму,
ламае краты дэман.

Вось беспрацоўныя стаяць
наглядчыкі няшчасна:
складаней жыць ім удвая,
бо наглядалі страсна.

І дзіўна быць было такім
раней пустому свету
дзеля людзей, што не сваім
цяплом цяпер сагрэты…

Як зліцца прагнуць у адно
іх душы, целы, цені,
суквеццем рук, суквеццем ног
спыняючы імгненне.

       ***
Паціху пачынаюцца радкі
і могуць скончыцца па-рознаму
пакуль што. Не сарваўшыся з рукі,
сабой не сталі, нават пад пагрозаю
знікнення з неўсвядомленых мясцін
з’яўлення. З бруду паўсядзённасці
нішто не можа здарыцца. Адзін
я іх выводжу з невядомасці.

       ***
Раніцою ў кватэры чужой,
дзе й сама гаспадыня не ўласніца,
развітаецца восень і з ёй –
поўнач выдыхне першыя ласіцы.

Адыйдзі ад вакна, дзе зіма,
дзе ў тваім сілуэце хаваюцца
ўсе, каго я спазнаў, дзе няма
нас сапраўдных і можна параніцца,
выдумляючы, хто тут не быў
і не цешыўся ранішнім холадам.

Мы ўсё роўна ідзем у нябыт,
невылечныя смагай і голадам.

       ***
Ранкам такім невыспаным
светам незадаволены:
сэрца пакуль не выспела,
розум – не разняволены,
слова, што ўслых – скалечана,
мары – не ўспамінаюцца.

Хворыя невылечнасцю –
жартам не наталяюцца.

З подыхам з першым, з крыкамі
ад самоты раптоўнае
кожны брыдзе па звыкламу
шляху да невымоўнага.
А па дарозе многае
знікне і больш – не вернецца.
Мудрым маўчаннем Богавым
мушу я абнадзеіцца.

       ***
Самотна было –
і я нарадзіўся.

Хварэў і баяўся свету.
Кніжкі чытаў,
швэндаў па лесе
і ля вады,
глядзеў на людзей,
нешта рабіў,
бегаў па справах,
рознае глупства казаў…

А вочы заплюшчу –
і ўсё роўна самотна.

       ***
Слова і да слова –
гэтак марыў я.
Хлеба і да хлеба –
прагнула сям’я.

Слова каб і хлеба –
думаў, хоць бы так.
Ні хрэна не маю –
сам сабе мастак.

       ***
Стамлёныя безнадзейна
любы выбіраюць бераг,
каб з плыні будзённай дзверы
далі адпачыць падзеям,
каб выпаўзці з каламуці,
што цягне то ў вір, то плёсам...
А вось бы далі нябёсы
зірнуць, што такое вусце.

       ***
Сябры па-ранейшаму
пішуць вершы:
хтосьці – збольшага,
нехта – зменшага.
Спрачаюцца:
хто горшы, хто лепшы,
трэці, другі ці першы...
Цудоўнае глупства –
гаворка пра словы,
што нехта згубіў выпадкова,
хтосьці шчасліва знайшоў,
а хто і выцягнуў з лёгкіх,
скрывавіўшы рукі па локці.
Такім асаблівы рэспект:
іх боль выклікае эфект –
кругі на вадзе.
За імі брыдзе
і дасылае праклёны
лоўчы стамлёны,
прагнучы хвалі спыніць,
а потым вылавіць верш,
забыўшы пра тое,
што ж там было найперш.

       ***  
Трывае спёка колькі дзён –
ледзь-ледзь расплюшчыць вочы можна.
А думка точыць асцярожна,
што жнівень больш не маладзён.

Уранку чорныя гракі
пасядуць купкай на газоне,
дзе жоўтым лісцем па зялёным
чакаюць восень мастакі.

Пусцее горад, а за ім
жытнёвых ніў знікаюць хвалі,
па ночах – туманы паўсталі,
і зорны дождж па-над усім…

Такім бывае родны кут,
калі адрынуць тлум жыццёвы,
няшчыры смех, пустыя словы…
Дзе б я не быў, я буду тут.

        ***
У пекла барацьбе і рая,
канешне, выйграе шаблон,
што змалку кожнага чакае,
назваўшыся найменшым злом.

Сярод пачуццяў чалавечых,
якімі поўніцца зямля,
ён лёгкі выбар забяспечыў,
але зусім няпросты шлях.

Я не зайздрошчу тым, хто мае
магчымасць памяняць шаблон,
хто па дарозе памірае,
хто першы, галавы на злом…

Я толькі мару, каб на золку,
што выпаў некалі і мне,
я мог бы збегчы ў самаволку,
а не застацца на вайне
паміж сабою і сусветам,
што свету ўсталяваў шаблон.

Насуперак усім прыкметам
ніхто не просіцца ў палон.

У пекла барацьбе і рая
мы ўсе чакаем перамог.
Канешне, чалавек прайграе,
каб толькі ён іначай мог.

       ***
Я на радзіму з’ездзіў, як у госці:
чужыя дзеці хутка падраслі,
са свету панаехала кагосьці
(“камусьці ж трэба корпацца ў зямлі”).

Ледзь-ледзь пазнаў любімую сцяжынку,
але не заўважаў грыбоў і лес:
сябе ранейшага без адпачынку
шукаў – сапраўднага – і не ўваскрэс.

Нябёсы захлыналіся змярканнем,
стамлёна дыхаў разамлелы бор...
Тут больш няма сустрэч – адны растанні,
а значыць – я крыху пазней памёр. 

 

Прочитано 1243 раз Последнее изменение Четверг, 17 Август 2017