Зиму я люблю только в марте, когда знаю точно, что она кончилась.

Рина Зеленая «Разрозненные страницы»


ek  вк  brest-kult  

VideoHosting 

Зінаіда Дудзюк

  Зінаіда Дудзюк  нарадзілася на Браслаўшчыне, з 1968 года жыве ў Брэсце, скончыла Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут і Вышэйшыя літаратурныя курсы пры Літаратурным інстытуце імя М. А. Горкага ў Маскве. Працавала інжынерам, журналістам, загадчыкам літаратурнай часткі драмтэатра.
     Аўтар сямі зборнікаў вершаў, паўтара дзесятка кніг мастацкай і дакументальнай прозы, у тым ліку раманаў “Год 1812”, “Кола Сварога”, “Велясіты”, “Слодыч і атрута”, “Гонды”; на рускай мове выйшли раманы “Гонка за волком”, “Сотворение”, “Год 1812”. Выдала таксама некалькі зборнікаў драматычных твораў і казак для дзяцей, пераклала на беларускую мову  камедыю Яна Ходзькі “Вызваленая Літва, Або пераход цераз Нёман”і казку “Канёк-гарбунок” П. Яршова.
     Прапануем увазе чытачоў падборку вершаў з новага зборніка выбраных твораў З. Дудзюк “Прадзіва”.

 

 

 

РОД 

Разнесла віхура род мой па свеце
І неяк жыве ён, дзе сонейка свеціць,
Дзе плачуць дажджы па пакінутых хатах.
А хто вінаваты? Няма вінаватых… 

Ці ваявалі - у зямлі спачывалі,
Ці цаліну на гарбах падымалі.
Магіл вашых шмат ад Берліна да Омска.
Што гэта? Доля, кара ці помста? 

Род мой раскіданы,
Як бы сабрацца за доўгім сталом
Ды па-брацку абняцца.
Пагаманілі б пра ўсё без прынукі,
Па родных абліччах пазналі б унукаў… 

Толькі разнесла віхура мой род,
Уліўся ён сціпла ў нейкі народ,
Нават не ведаю, скуль каго клікаць
Сталі чужыя ў сям’і мы вялікай.

 

СЛАВЯНСКІЯ БАГІ

У славянаў добрыя багі,
Што не знаюць смутку і тугі
Ляда высякаючы за лядам,
Быццам усталёўваюць уладу. 

Жорсткі бог адзін – Пярун. І той
Ваявай найболей з сілай злой,
Ачышчаў ад злыбяды абшары,
Пра такога можна толькі марыць. 

А калі нячысцікі ў балоце
І вяліся, дык на радасць слоце,
Бо ў такую непагадзь павек
Не выходзіў з дому чалавек. 

Ці мо ў лесе завядзе Лясун
Дурня ў нетры, каб развеяць сум,
Дзеля жарту часам, дзеля смеху,
Жыхарам бароў мо на пацеху. 

У славянаў добрыя багі.
Род і памяць вечна бераглі.
Ды адна бяда вісіць над намі,
Каб не перавесціся славянам.

 

ЗОРНЫ ПАЛЯЎНІЧЫ

Тваё «лаў ю» падобна на «лаўлю».
А зрэшты, што ж, лаві! Ты паляўнічы!
І да цябе злятаюцца ўсе знічкі,
Як у гаёк вясновы салаўі. 

Ды мне пара збірацца ў родны край,
Дзе шчодра асыпаюцца ранеты.
Пераляцець патрэбна паўпланеты,
Хоць кажуць: дзе каханне, там і рай. 

Такая неабдымная зямля!
На жаль, належым розным кантынентам.
Пачуцці не змяшчаюцца ў канвертах,
Пра што маўчым, забудзецца пасля. 

Вачэй бы не адводзіць ад цябе…
Але бывай, мой зорны паляўнічы,
І нехта іншы нашы знічкі злічыць.
Нашто шчаслівым нам яны цяпер? 

На развітанне мушу я сказаць,
Што сёння мне бязвоблачна і сумна…
А ты такі прыгожы і разумны…
Ды існасць не ва ўсмешках і слязах.

Яна жыве сярод звычайных слоў,
Будзённых спраў і тлумнасці турботнай.
Яна насцігне нас аднойчы ўпотай
Далёкай згадкай ці нязбытным сном.

 

КАЙДАНЫ

Жылі на свеце кавалі,
Яны кавалі, як маглі,
Нарогі ды падковы
На добры лад вясковы. 

І быў між іх адзін каваль,
Што кайданы адно каваў,
Мо некаму на згубу,
Ды меў сваю рахубу. 

А зваўся ён Кайданнік.
Ад вечара да рання
Звінелі ў кузні кайданы.
Каму яны? Каму яны? 

Найгорш бывае на зямлі,
Калі не ладзяць каралі.
Набеглі ворагі здаля –
І стала блага кавалям. 

Іх закавалі ў кайданы –
Такі парадак у вайны.
У кайданах, што сам скаваў,
Кайданнік век свой дажываў.

 

БЭЗ 

Калісьці суседка Аршуля,
Спяваючы ціха сабе,
Вышыла мужу кашулю,
Хораша, крыжыкам – бэз. 

Як муж пад Берлінам загінуў
(Праклён крыважэрнай вайне!)
Кашуля дасталася сыну,
Ды хутка ён вырас з яе. 

І рынуўся хлопец па шчасце
Ад Брэста ажно да Курыл.
Імчаўся, імчаўся, імчаўся,
Нядоля спяшала за ім… 

Ні сына, ні мужа ў Аршулі,
Смуткуе старае ў жальбе.
І выцвіў ад слёз на кашулі
Вышыты крыжыкам бэз. 

Аршуля пайшла ўслед за сынам,
Хавалі бабулю ў журбе.
Каля ссірацелай хаціны
Цвіце хмельна ваодарны бэз.

 

ТРЭЦІ

П'ём каву. Ну і смак –
Прагорклая журбою.
І трэці хтось няўзнак –
Між мною і табою. 

Абцасаў ціхі гук.
Па садзе ходзі цёмным.
І нехта трэці тут
Пры нас ідзе няўлоўна. 

І гэтак вось што раз
Ад стрэчы і да стрэчы
Суправаджае нас
Нябачны нехта трэці. 

Ці згадка, ці праклён,
Ці нейкі страшны сведка?..
Аднак жыццё сплыло –
Ва ўладзе мы Сусвету. 

Хачу цябе абняць.
Дарунак нам – свабода.
Ды нехта трэці нас
Разводзіць назаўсёды. 

 

КАМЕНЬ І ЖАЛЕЗА 

Сустрэліся камень з жалезам,
Сышліся сцяна на сцяну.
Жалеза не ўмела залежаць,
Ніколі не гнула спіну. 

А камень не звык варушыцца,
Тым болей – каму саступаць.
Сышліся. Што ж, біцца дык біцца!
Да зморы, да смерці стаяць. 

Жалеза – зубамі ў камень,
Гатовае трушчыць, крушыць.
Сыпнуліся іскры снапамі,
І скрыгат працяў да душы. 

Ды толькі ад майстра залежыць,
Калі пэўны час працячэ,
Навострыцца тое жалеза
Ці ступіцца, можа, ушчэнт.

 

ВАРОНЫ

Абселі таполю вароны,
Сабраліся, нібы на сход.
Тут нехта між імі – галоўны,
Астатнія – просты народ. 

Іх горад пажывай прыклікаў.
Пад'елі, дык годзе калець.
Зляцеліся зграяй вялікай,
Збіраюцца ў лес на начлег. 

Ды нешта марудзіць галоўны.
Ківае хвастом, нібы ў сне.
І сыплецца ім на галовы
Такі неразборлівы снег. 

Завеі не будзе сягоння –
Вядома варонам загодзь.
Таму і марудзіць галоўны,
Астатнім глядзець на яго. 

І чысціць нямытыя дзюбы,
І снег атрасаць з пінжакоў,
Ды асцерагацца згубы,
Пакуль невядома якой. 

Абселі таполю вароны,
Сабраліся, нібы на сход.
Усё вырашае галоўны –
Чакае панура народ.

 

КАІН

Цемру бачу наскрозь,
А пры сонцы я часам сляпая.
Праз душу мне прарос
Брат мой Каін. 

Тут мне воля й палон –
Нехлямяжая жытка  такая.
Па паленцу ў агонь
Падкілаем ці я, ці Каін. 

Шлях ад ружаў да слёз
Мераць сэрцам звыкаю.
Толькі розны ў нас лёс,
Брат мой Каін. 

Я цягну воз турбрт
І не наракаю.
Скоса сочыць за мной
Брат мой Каін. 

Мы счужэлі даўно –
Сорам перад бацькамі.
Моўчкі точыць свой нож
Брат мой Каін. 

Бог даў мір нам і лад,
На стале стыне кава.
І хавае пагляд
Брат мой Каін.

 

ЧАС

Час захінаў мяне ад бед,
Адводзіў чорныя няшчасці,
З якіх цяжкую долю спрасці
Была гатовая сабе. 

Час затуляў мяне ад дзён,
Дзе ворагі з сябрамі разам
Мне помсцілі ліслівым сказам,
Прадбачачы мой хуткі скон. 

Наперад ведаў Час мой лёс.
Ён нагружаў мяне работай,
Што часам я прасіла ўпотай
Палёгкі ў залатых нябёс. 

Дык апякуйся мною, Час!
Пакуль са мной ты, я жывая.
І песню светлую спяваю,
І сонца свеціцца ў вачах.

 

***

Ворон вещий ли, туча мрачная
С глубины небес усмехается:
“Что постигнуто, то утрачено;
Тот, кто встретится, распрощается.
Опустел твой дом, умер смех в груди,
Жизнь истаяла, как ледыш в руках.
Сквозняком вины душу выстудит,
И в глазах твоих — навсегда тоска...” 

Я в ответ кричу:
“Птица вещая,
Не берись судить о моей судьбе!
Не понять тебе душу женщины
Злобным разумом с высоты небес.
Что потеряно, то в себе найду,
А что отдано, не теряется.
Я в лицо давно узнаю беду,
Отвернусь, когда повстречается...”
Перевод с белорусского автора.

 

***

Над половодьем, речным и лесным,
Умытое солнце взлетает.
Властвуют в мире две краски весны —
Небесная и золотая. 

Горячего лета объятья легки.
До времени рожью густою,
Как звёзды, припрятаны васильки —
Небесное и золотое. 

Укроется осень сырой пеленой,
Но, за облаками не тая,
Две краски горят чистотой и тоской —
Небесная и золотая. 

Брожу, отряхая жемчужинки рос,
И боль мою лес не узнает.
Две краски любимых очей и волос —
Небесная и золотая. 

Прощально ночами ветер гудит,
И шепчутся кроны пустые,
Что ночью тебе светят звёзды мои —
Небесные и золотые.
Перевод с белорусского Ирины Морих.

 

***

Рассказать тебе столько хотела,
Столько дивных придумала слов.
Красноречие вдруг улетело
На минувшее наше тепло.
Задохнулась потерянным ветром —
И дыханьем твоим ожила.
Ночь упала израненным вепрем,
Нас в глубины свои приняла. 

Собрались здесь всемирные тени,
Избегая живого огня.
И жасминовость белой постели
Обвила чернотою меня.
Я не знала, что было, что будет,
И единым мгновеньем жила.
Не просили мы счастья у судеб,
Где нет света — одна темнота. 

Даже сон был обманчиво чёрный.
Он вертелся горячей юлой.
Гром ревел, как раскрученный жёрнов,
Над распятой во мраке землёй.
Я проснулась в предчувствии странном.
Стрелы молний летели в меня.
И зубриное грома рычанье
Откликалось гуденьем окна.
Перевод с белорусского автора.

 

***

Не прилетит в мои края кукушка,
Слух не утешит, взор не утолит.
Деревья почернели на опушках,
Лес одичало, мертвенно молчит. 

Её три года зря я поджидала.
И где она? Теперь поди — узнай.
А может быть, от стронция пропала
Среди печальных перелётных стай? 

Пила росу с отравленных листочков
И пряталась в отравленных кустах.
Кукушкин лен, кукушкина сорочка...
Безвременной утраты боль и страх.
Перевод с белорусского Ирины Морих.

 

***

Как гибельно нам не хватало минут,
Объятий и слов, напоённых любовью.
Прошедшее лето снега замели.
Грядущее властвует сладко тобою. 

Напрасно прощенья просить и искать,
Где дышит в затылок мгновений погоня.
Тебе ничего не успела сказать,
Пусть эти слова среди звёзд нас догонят.
Перевод с белорусского Ирины Морих.

 

***

Смеркается. Мы движимся из леса
По автостраде между двух столиц.
Отпели сосны нам святую мессу.
И втайне больше сердце не болит. 

Пусть кто-то встречный криво улыбнётся:
Какие в мае ягоды-грибы?
День этот сотню раз ко мне вернётся,
Где ты моим необходимо был. 

Над нами нависает неба крона,
Венчает горизонт земную твердь.
Мы, нарушая правила обгона,
Летим. Вперёд мне лучше не смотреть...
Перевод с белорусского Ирины Морих.

 

***

На рассвете, надеждою пьяном,
Золотистый затеплю огонь.
Не храним мы заветные тайны
От небес, и берёз, и снегов. 

На тебя погляжу с замираньем,
Горьким сердцем горя на беду.
Не храним мы заветные тайны
От стихов и томительных дум. 

Те часы благодатные — помнишь? —
Неизбежному в дар приношу.
Наша тайна, единственный, в том лишь,
Что рассветный огонь не гашу.
Перевод с белорусского Ирины Морих.

 

***

Я — только всхлип,
Что слышал ты сквозь ветер,
Но голос мой совсем не узнавал.
Не замечал: к тебе тянулась веткой,
К ступням вязалась, будто бы трава. 

Я — только плач,
Что чудится спросонья
Сквозь тихий шелест
Мелкого дождя,
Который ходит робко по балкону,
Тебя из снов в реальность уводя. 

Я — только стон...
Сейчас его ты слышишь
И думаешь,
Что стонет сад под настом.
И это наказанье мне за то,
Что в прошлое гляжу я
Слишком часто.
Перевод с белорусского Ирины Морих.

 

Прочитано 2393 раз Последнее изменение Среда, 01 Июнь 2016