Девятнадцатое декабря представляет январь, двадцатое - февраль, итак далее, до тридцать первого декабря, которое предвещает следующий декабрь.

Эрик-Эммануэль Шмитт «Оскар и Розовая Дама»



Зінаіда Іосіфаўна Дудзюк

 Зінаіда Іосіфаўна Дудзюк паэтэса, перакладчыца, драматург, лаўрэат Літаратурнай прэміі імя У. Калесніка Брэсцкага аблвыканкама (2008)
Дудюк Зинаида Иосифовна    Нарадзілася Зінаіда Іосіфаўна 29 сакавіка 1950 г. у в. Слабодка Браслаўскага раёна  у краі блакітных азёр – на Браслаўшчыне. У дзіцячыя гады разам з бацькамі жыла ў Расіі і Украіне, . У 1959 г. бацькі Зінаіды пераехалі ў Белаазёрск на будаўніцтва Бярозаўскай ДРЭС. Так яна апынулася ў маладым горадзе энергетыкаў Белаазёрску, дзе ў 1966 г. закончыла сярэднюю школу. 
    Яе літарурным дэбютам сталі вершы, надрукаваныя ў красавіку 1967 г. ў Бярозаўскай раённай газеце, якая тады насіла назву “Маяк коммунизма”, рэдактар якой чула і зацікаўлена ставіўся да паэтычных спроб маладога таленту. У тым жа годзе яна стала членам літ-аб’яднання “Крыніца”, дзе пазнаёмілася з будучымі вядомымі беларускімі пісьменнікамі Алесем Разанавым, Раісай Баравіковай, Нінай Мацяш.    Практычна з гэтага часу і звязала сваё жыццё з літаратурай, але ёй давялося працаваць тынкоўшчыцай на будоўлі, інжынерам у праектным інстытуце і на вытворчасці (пасля заканчэння вячэрняга факультэта Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута) ў горадзе Брэсце, куды на пастаяннае месца жыхарства пераехала ў 1968 г.
    З 1974 г. выступае ў абласным і рэспубліканскім друку.
    У 1983 г. выдавецтва “Мастацкая літаратура” выдала зборнік Зінаіды Дудзюк “Праводзіны птушак”.  Яе паэтычны дар здзіўляе і захапляе нас, бо таленту знанай берасцейскай паэтэсе не займаць. У гэтым упэўніваешся адразу і назаўсёды. Першы зборнік “Праводзіны птушак”, які выйшаў ў 1983 г. адразу засведчыў яркасць і самадастатковасць паэтычнага дара аўтара. Менавіта з той пары творчая дзейнасць стала для яе сэнсам жыцця, і ў гэтай справе яна знайшла сябе, свой мастацкі стыль.
    Вершы маладой паэтэсы ўсё часцей і часцей сталі з’яўляцца ў перыядычных выданнях – у раённай і абласной газеце “Заря”, у “Чырвонай змене”, штотыднёвіку “Літаратура і мастацтва”, часопісе “Работніца і сялянка”, былі надрукаваны ў калектыўным зборніку “Паэзія-77”.Знакавым, як цяпер кажуць, для яе стаў 1986 год, у якім пабачыў свет яе першы самастойны зборнік вершаў “Праводзіны птушак” і ў якім яна стала членам Саюза пісьменнікаў. Затым былі зборнікі вершаў “Абрысы лета”, “Так і не”, “Табе”, вершы з якіх у розныя гады друкаваліся на старонках “Маяка”.
    У 1993 г. Дудзюк скончыла Вышэйшыя літаратурныя курсы пры Літаратурным інстытуце імя М. Горкага ў Маскве.
    Пасля вяртання ў Брэст працавала на журналістскай пасадзе ў абласной газеце “Народная трыбуна” і загадчыкам літаратурнай часткі Брэсцкага тэатра драмы і музыкі.
    Зінаіда Іосіфаўна піша не толькі вершы, але і з’яўляецца аўтарам шэрагу раманаў і драматычных твораў, у тым ліку п’ес-казак для дзяцей, некалькіх кніг дакументальных нарысаў, займаецца перакладамі. Гэтым самым яна робіць важкі крок да ўзбагачэння і пашырэння жанравых абсягаў у сваёй літаратурнай дзейнасці.    
    У 1997 г. выйшла яе кніга прозы "Палоннікі жыцця", у якой пісьменніца хацела данесці да чытачоў душэўны стан сучасніка, адкрыць драматызм яго лёсу. У рамане "Кола Сварога" (2006) 3інаіда Дудзюк упершыню ў беларускай літаратуры зрабіла спробу аднавіць цэласную сістэму светабудовы, якою яе ўяўлялі нашы далёкія продкі. На аснове ўспамінаў, якія пакінулі нам старажытныя гісторыкі, пісьменніца стварыла аповесць-хранограф "Славянскія князі" (2005). Пра жыццё славянскіх плямёнаў на Балканах - яе раман "Велясіты" (2005). у аснове якога супрацьстаянне славян і Візантыі. Значным дасягненнем беларускай літаратуры стаў гістарычны раман "Год 1812" (2004, часопісны варыянт "Архірэевы скарбы"). У ім раскрываецца адна з драматычных старонак у жыцці нашага народа. Твор прасякнуты гуманістычным пафасам, непрыняццем вайны.
    Работа ў тэатры падштурхнула Зінаіду Іосіфаўну да напісання драматычных твораў, у выніку чаго з’явіліся зборнікі п’ес “Чароўнае слова” і “Зачараванасць тэатрам”. Некаторыя з п’ес ставіліся на радыё (“Дудка-самагудка”), у Брэсцкім тэатры драмы і музыкі (“Сінязорка”), у Мінскім абласным тэатры (“Лятавіцы”), самадзейнымі тэатрамі і студыямі. Між іншым, п’еса “Сінязорка” у 2004 г. была ўключана ў падручнік “Беларуская літаратура” для вучняў 7-га класа сярэдняй школы. 3інаіда Іосіфаўна  таленавіты драматург. Дыпломамі і прэміямі рэспубліканскіх конкурсаў адзначаны п'есы пісьменніцы "Гадзіннік Лікбога", "Лятавіцы", "Кароль смаўжоў", кінасцэнарый "На парозе раю". Па многіх п’есах пастаўлены спектаклі ў Мінскім абласным тэтры, Брэсцкім абласным тэатры драмы і музыкі, народным тэатры студыі “Летуценнікі”, Івацэвічскім і Целяханскім народных тэтрах...
    Яна аўтар дакументальных нарысаў "Лясы і лесаводы Брэстчыны", "Людзі і гады", укладальнік кнігі "Песні Белавежы" з серыі "Беларусь літаратурная". Настаўнікам, кіраўнікам драматычных гурткоў і студый пісьменніца адрасавала свае дапаможнікі "Чароўнае слова" і "Зачараванасць тэатрам".
    Вядома 3інаіда Дудзюк і як перакладчыца. На беларускую мову яна пераклала з рускай казку П. Яршова "Канёк-Гарбунок" і з польскай камедыю Я. Ходзькі "Вызваленая Літва, або Пераход цераз Нёман", а таксама асобныя вершы ўкраінскіх паэтаў.
    Зінаіда Дудзюк з’яўляецца лаўрэатам абласных прэмій “Берасцейская зорка-1996” і “Пісьменнік года-2004”, лаўрэат Літаратурнай прэміі імя У. Калесніка Брэсцкага аблвыканкама (2008).
    Ад кнігі да кнігі Зінаіда Іосіфаўна у сваёй творчасці падымаецца на новую, больш высокую прыступку майстэрства. Яе творы вылучаюцца мудрасцю і дасціпнасцю, іх вобразныя фарбы нікога не пакінуць раўнадушнымі.
    Зінаіда Дудзюк – паэтка і перакладчыца, таленавіты празаік і драматург, творца і вельмі цікавы чалавек.
    На дасягнутым пісьменніца не збіраецца спыняцца. “Есць задумы, якія, калі пашчасціць, мару некалі здзейсніць, а працаваць я люблю”, - зазначыла яна ў сваіх аўтабіяграфічных нататках.

Творы З.І.Дудзюк
Асобныя творы З. І. Дудзюк 

  1. Дудзюк, З. Праводзіны птушак : вершы / Зінаіда Дудзюк.  Мінск,39 с.
  2. Дудзюк, З. Абрысы лета : вершы / Зінаіда Дудзюк. Мінск,95 с.
  3. Дудзюк, З. Так і не : вершы / Зінаіда Дудзюк. Мінск, 1993. 189 с.
  4. Дудзюк, З.
  5. Дудзюк, З. Табе : вершы і паэма / Зінаіда Дудзюк.  Брэст, 2000. 87 с.
  6. Дудюк, З. Люди и годы : документальный очерк. Брестский центральный универмаг / Зінаіда Дудзюк. Брест,148 с.
  7. Дудзюк, З. Чароўнае слова / Зинаида Дудюк.  Мінск, 2001. 127 с.
  8. Дудзюк, З. Шляхамі адвечнага слова / Зінаіда Дудзюк / Мастак А. Вярышка. Брэст,60 с.
  9. Дудзюк, З. Падданыя кахання : драматычная паэма, вершы / Зінаіда Дудзюк.  Мінск, 2003. 138 с.
  10. Дудзюк, З. Год 1812 : раман / Зінаіда Дудзюк. Брэст, 2004. 312 с.
  11. Дудзюк, З. Кола Сварога : аповесць-хранограф / Зінаіда Дудзюк.  Мінск, 2006. 291 с.
  12. Дудзюк, З. Зачараванасць тэатрам / Зінаіда Дудзюк. Мінск, 2005. 172 с.
  13. Дудзюк. З. Берасцейская мелодыя : п’еса ў дзве падзеі / Зінаіда Дудзюк. Брэст. 2009. 58 с.
  14. Дудзюк, З. Дарунак : вершы / Зінаіда Дудзюк.  Брэст, 2010. 112 с.
  15. Дудзюк, З. Аднарог / Зінаіда Дудзюк.  Мінск,  2010. 288 с.
  16. Дудзюк, З. Леў : гістарычны нарыс / Зінаіда Дудзюк.  Мінск, 2011. 192 с.
  17. Дудюк, З. Гонка за волком / З. И. Дудюк.  Минск, 2012. 448 с.
  18. Дудзюк, З. Канікулы на астэроідзе : п’есы-казкі / Зінаіда Дудзюк.  Мінск, 2012. 151 с.
  19. Дудзюк, З. Непамернае багацце : эсе / Зінаіда Дудзюк.  Брэст, 2012. 81с.
  20. Дудзюк, З. Выжыць на дарозе смерці : успаміны / Зінаіда Дудзюк.  Мінск, 2013. 260 с.
  21. Дудзюк, З. Вяртанне забытага міфа / З. І.  Дудзюк.  Мінск, 2013. 141 с.
  22. Дудзюк, З. Слодыч і атрута : раман / З. І. Дудзюк.  Мінск, 2013. 397 с.

Творы З. І. Дудзюк, надрукаваныя ў зборніках і часопісах 

  1. Дудюк, З. И. Зона : рассказ / Зинаида Дудюк // Нёман. 2013. №12. С. 24–28.
  2. Дудзюк, З. Аднарог: аповесць / Зінаіда Дудзюк // Маладосць. 2011. №8. С. 54–82.
  3. Дудзюк, З. Тайны маўчання і слоў : вершы / Зінаіда Дудзюк // Маладосць. 2009. №11. С. 7–9.
  4. Дудзюк, З. На пароге раю : кінааповеснь / Зінаіда Дудзюк // Вальс пад журлівымі таполямі : аповесці, апавяданні / [уклад. В.Праўдзін]. Мінск. 2008. С. 81–125.
  5. Дудзюк, З. Славянскія князі : аповесць–хроніка / З. Дудзюк // Полымя.  2005. № 10. С. 12.
  6. Дудзюк, З. Велясісты: Раман / Зінаіда Дудзюк // Маладосць.  2005. №С. 18–87; №3. С. 5–23; №4. С. 10–132.
  7. Дудзюк, З. Кола Сварога: раман – рэканструкцыя / Зінаіда Дудзюк // Полымя. 2003. №8. С. 72–149; №9. С. 59–127.
  8. Дудзюк, З. Пакаранне для Ноны: аповесць – фарс / Зінаіда Дудзюк // Маладосць.№7.  С. 80–111.
  9. Дудзюк, З. Дрыгавічы / Зінаіда Дудзюк // Маладосць.  2002. №11-12. С. 131–134.
  10. Дудзюк, З. Архірэевы скарбы : раздзелы з рамана / Зінаіда Дудзюк // Полымя. 2001. №4. С. 76–148; №5. С. 76–147.
  11. Дудзюк, З. Сонцастаянне : [вершы] / Зінаіда Дудзюк // Дзядзінец. Паэзія Берасцейшчыны. Брэст. 1999. С. 107–115.
  12. Дудзюк, З. Ворагі народа. Насланне: апавяданні / Зінаіда Дудзюк // Полымя.  №2. С. 63–65.
  13. Дудзюк, З. Заложнікі шчасця: п’еса ў дзвюх дзеях / Зінаіда Дудзюк // Беларуская драматургія. Вып.Мінск, 1997. С. 95– 132.
  14. Дудзюк, З. Рос зялёны парасон : вершы і загадкі / Зінаіда Дудзюк // Чароўная птушка.  Брэст,С. 57–69.
  15. Дудзюк, З. Сінязорка : п’еса-казка ў дзвюх дзеях / Зінаіда Дудзюк  // Сінязорка : п’есы.  Мінск, 1995. С. 18–37.
  16. Дудзюк, З. Жаўрукі Багрыма. Пінскія ткаллі. Спарыш ды трыпутнік... З маленства сілу слова знаю...  [вершы] / Зінаіда Дудзюк // Анталогія беларускай паэзіі: У 3т. Т.3: Вершы і паэмы. Мінск. : Маст.літ., 1993. С. 513–516.
  17. Дудзюк, З. Хмарка шэрая ці крумкач сівы...Жанчына накульгвала... : [вершы] / Зінаіда Дудзюк // Берасцейскія карані. Брэст, 1993. С. 157–158.
  18. Дудзюк, З. Абраннік. Выпадковасць : апавяданні / Зінаіда Дудзюк // Маладосць.№3.  С. 4–17.
  19. Дудзюк, З. Вяртанне ў восеньскі сад : апавяданне / Зінаіда Дудзюк // Работніца і сялянка. 1992. №3-4. С.10–11.
  20. Дудзюк, З. Жывая вада : п’еса / Зінаіда Дудзюк / Тэатр. Беларусь. 1992. №5. С. 3–8.
  21. Дудзюк, З. Адамаўна : апавяданне / Зінаіда Дудзюк // Работніца і сялянка. 1991. №1. С.16–17.
  22. Дудзюк, З. Васька : апавяданне / Зінаіда Дудзюк // Беларусь.№5. С. 33.
  23. Дудзюк, З. Прарок: верш / Зінаіда Дудзюк // Дзень паэзіі - 91. Мн. 1991. С. 58–59.

 Аб жыцці і творчасці пісьменніцы

  1. Дудюк Зинаида Иосифовна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7т.]. Минск, 2006. Т.3. С. 467.
  2. Дудзюк Зінаіда Іосіфаўна // Культура Беларусі : энцыклапедыя :  Мінск, 2012. Т.3. С. 527.
  3. Дудзюк Зінаіда Іосіфаўна // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. Мінск, 1996. Т.3. С. 254.
  4. Дудзюк Зінаіда Іосіфаўна // Памяць : Брэст. Гісторыка-дакументальная хроніка ў 2 кн. Мінск, 2001. Кн.2. С. 651.
  5. Дудзюк Зінаіда // Беларускія пісьменнікі : біябібліягр. слоўн.: у 6 т. / [пад рэд. А. В. Мальдзіса]. Мінск. 1993. Т. 2. С. 399–400.
  6. Зінаіда Дудзюк // Беларускія пісьменнікі (1917-1990) : даведнік / [склад. А. К. Гардзіцкі]. Мінск. 1994. С. 192.
  7. Зінаіда Дудзюк
  8. Дудзюк, З. I. 3 пачуццём любові / Дудзюк Зінаіда Іосіфаўна // 3 росных сцяжын : аўтабіягр. пісьменнікаў Беларусі / [уклад. М. Мінзер]. Мінск. 2009. С. 128–132.
  9. "...I спее слова дабрынёй": творчы партр. 3. Дудзюк : [зборнік] / уклад. Н. М. Борсук : рэд. З П.  Мельнікава.  Брэст. 2001. 183 с.
  10. Лысая, Г. Па сцяжынах роднай зямлі / Ганна Лысая // ЛіМ. 2009. 3 крас. (№ 13). С. 7.
  11. Акрамава, I. Чалавек у рэаліях часу : (па раману 3. Дудзюк "Год 1812") / I. Акрамава // Классика и современность : материалы Междунар. науч.-практ. студенч. конф., 23 марта 2007 г. / М-во образовання Респ. Беларусь, УО "Брест. гос. ун-т им. А. С. Пушкина" : под обш. ред. Т. В. Сенькевич. Брест, 2007. С. 59–61.
  12. Бельскі, А. I. Дзве ліры : [Зінаіда Дудзюк і Людка Сільнова] / Алесь Бельскі // Краса і смутак : дапам. для настаўнікаў / Алесь Бельскі. Мінск, 2000. С. 163–169.
  13. Трафімчык, А. Новыя героі старых п'ес / Анатоль Трафімчык // ЛіМ. 2009. 6 ліст. (№ 42). С. 6.
  14. Аксенін, С. Прысвечана каханню : [аб творчасці З. Дудзюк] / С. Аксенін // ЛіМ.29 верас.  С. 3.
  15. Гедзік, Г. “З маленства сілу слова знаю...” : [аб творчасці Зінаіды Дудзюк] / Галіна Гедзік / ЛіМ.28 крас.  С. 6–

     Библиографические пособия
Прочитано 6932 раз Последнее изменение Пятница, 14 Июль 2017